Algemeen

Gemeentelijke samenwerkingen via Gemeenschappelijke Regelingen (GR’s) niet te verkiezen boven herindeling.

1^e. Citaat uit het artikel ”Grote druk tot schaalvergroting gemeente”: NRC, zaterdag 31 januari. Geschreven door Pieter Tops, hoogleraar bestuurskunde aan de Universiteit van Tilburg.“Gemeenten worden de komende jaren geconfronteerd met een paar grote vraagstukken. In de eerste plaats
zal de druk groot zijn om tot gemeentelijke schaalvergroting te komen. Het huidige aantal van ruim vierhonderd gemeenten zal daarbij wel ongeveer gehalveerd worden. Redenen daarvoor zijn de gewenste decentralisatie van rijkstaken en de kwaliteit van de dienstverlening (die om stevige ICT- investeringen vraagt, die veel gemeenten nu niet kunnen opbrengen). Minder dan in het verleden is er reden voor verzet tegen deze schaalvergroting. We hebben inmiddels geleerd dat schaalvergroting helemaal niet ten koste hoeft t te gaan van de kwaliteit van kleine gemeenschappen. Integendeel zelfs, de ervaringen met gemeentelijke herindeling uit de afgelopen tijd laten zien dat schaalvergroting juist een voorwaarde is voor bloeiende lokale gemeenschappen.”

Ook in andere op het internet gepubliceerde rapporten wordt gewag gemaakt van het behoud en versterking van de identiteit van lokale gemeenschappen. Het weerspreekt de niet op feiten gebaseerde argumenten van de, vaak door emotie gevoede, tegenstanders van herindeling.

2^e. Wat uit onderzoek duidelijk wordt is dat Gemeenschappelijke Regelingen en Zelfstandige Bestuursorganisaties (ZBO’s) zich ontwikkelen tot quasie-autonome bureaucratische organisaties ( Tilburgs Model-Frissen, NRC webpagina 8 febr. 1999) die de maatschappij draaiende houden zonder dat de verantwoordelijkheden helder zijn en vaak geen rekenschap kunnen of willen geven aan het private of publieke domein. In het geval van ZBO’s denkend aan woningcorporaties, spoorwegen, nutsbedrijven, etc. etc. In het geval van GR’s vaak een te verwaarlozen of geen terugkoppeling naar de raad, het hoogste en democratisch gekozen bestuursorgaan van een gemeente. Gemeenschappelijke regelingen versterken de machtspositie van de bureaucratie en de hogere echelons van ambtelijke organisaties, daarmee de mogelijkheden beperken van de gemeenteraden om hun door de wet opgedragen controlerende taken uit te voeren. Een sterke beperking dus van de democratisch verworvenheden in de lokale politiek.

3^e. Uit, op internet gepubliceerde onafhankelijke onderzoeken naar Gemeenschappelijke Regelingen waaronder diverse door rekenkamercommissies uitgevoerd, is het opvallend dat zowel raadsleden als collegeleden die aan die onderzoeken meededen t.o.v. de GR’s meer nadelen dan voordelen konden noemen.

Voordelen

Zowel raadsleden als collegeleden noemen als belangrijkste voordelen van GR’s:

de schaalvoordelen die zich vooral uiten in grotere deskundigheid en kostenbesparing.
het regionale netwerk waartoe een GR leidt, dat allerlei voordelen biedt zoals meer kans op innovatie en kennisuitwisseling

Deze voordelen gelden natuurlijk ook in het systeem van een grotere gemeente.

Nadelen

Er worden in de onderzoeken een groot aantal nadelen genoemd die steeds weer in de eindconclusies terugkeren:

de democratische controle werkt niet of werkt niet goed
de afstand tussen raadsleden en GR’s is te groot
de raden oefenen een te geringe invloed uit
vaak wordt de ondeskundigheid van het algemeen en dagelijks bestuur van een GR benoemd
alsmede de betrekkelijk ondoorzichtige structuur en de daarmee samenhangende slagvaardigheid binnen een GR.
de ‘dubbele- petten-problematiek’ voor raadsleden. Raadsleden geven aan dat de bestuurlijke constructie waarbij raadsleden in het bestuur van een GR zitten niet bij het dualisme past, omdat ze als raadsleden worden geacht het beleid te beoordelen dat ze zelf als GR-bestuurder hebben vastgesteld.
een GR is een zelfstandige rechtspersoon en door de wetgever niet gedualiseerd. Op onderdelen zijn GR’s monistisch van opzet en op andere onderdelen weer dualistisch. Dit maakt doortrekking van het duale stelsel naar door een gemeente aangegane GR. een gecompliceerde zaak.

De conclusie moet dus zijn: wil je optimaal en met behoud van de lokale democratie en bestuur binnen een grotere ambtelijke organisatie de burgerij efficiënt en met de laagste kosten bedienen dan is herindeling te verkiezen boven gemeentelijke samenwerkingen via de Gemeenschappelijke regelingen.

4^e. Tenslotte. Er is een goed en integer adviserend rapport van de hand van de controllers van de gemeenten Mill en St.Hubert, Grave, Sint Anthonis en Cuijk (gedateerd,23 januari 2008) Dit rapport gaat over de mogelijkheden om een regionaal samenwerkingsverband succesvol tot stand te brengen. Zij komen tot de volgende conclusie: Kies primair voor het via gemeentelijke herindeling tot stand brengen van de intergemeentelijke samenwerking in het Land van Cuijk.

Een duidelijke boodschap die de raad niet zomaar naast zich neer mag leggen.

WB.

Indeling Artikelen

Algemeen

Gemeentelijke samenwerkingen via Gemeenschappelijke Regelingen (GR’s) niet te verkiezen boven herindeling.